T.C. SAKARYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

1. HUKUK DAİRESİ

 

DOSYA NO  : 2023/1394

KARAR NO : 2024/1217

 

T Ü R K  M İ L L E T İ  A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ  

K A R A R I

 

BAŞKAN                    :

ÜYE    :

ÜYE    :

KATİP :

 

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : KAYNARCA ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ                            : 27/04/2023

NUMARASI    : 2021/583 Esas, 2023/247 Karar

DAVACI                     :

VEKİLİ                                   :

DAVALILAR :

MÜTEVEFFA              :

DAVA                         : Geçit Hakkı

DAVA TARİHİ                       : 01/09/2021

KARAR TARİHİ         : 24/09/2024

İLAM YAZIM TARİHİ            : 06/10/2024

Davalı ………. yapılan istinaf başvurusu üzerine Kaynarca Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/583 esas 2023/247 karar sayılı kararı ile dava dosyası incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya İli Kaynarca İlçesi Kızılcaali Mahallesi ……….. taşınmazın davacıya ait olduğunu, dava konusu taşınmazın yola çıkışının bulunmadığını, davalı ………..'a ait 153 ada 8 parsel ve 153 ada 16 parsel sayılı taşınmazlardan geçit hakkı istenmesinin zorunlu olduğunu belirterek davalıya ait veya uygun bulunacak herhangi bir taşınmazdan geçit hakkı verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI:

Kaynarca Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/583 esas 2023/247 karar sayılı kararı ile; davalı ………. aleyhine açılan geçit hakkı davasının husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine, davalılar ………….aleyhine açılan geçit hakkı davasının kabulüne, kadastro bilirkişisi Bülent……'in 20/09/2022 tarihli bilirkişi raporunda 2. alternatif olarak gösterilen ve raporda B harfi ile gösterilen ve davalılar …………. adına kayıtlı Sakarya İli Kaynarca İlçesi Kızılcaali Mahallesi ……. sayılı taşınmazda yer alan 72,71 m²'lik bölüm ile raporda C harfi ile gösterilen ve davalı …………. adına kayıtlı Sakarya İli Kaynarca İlçesi Kızılcaali Mahallesi ……….. sayılı taşınmazda yer alan 95,57 m²'lik bölümler üzerinde davacının malik olduğu Sakarya İli Kaynarca İlçesi Kızılcaali Mahallesi ……. sayılı taşınmaz lehine TMK'nın 747. maddesi uyarınca geçit hakkı kurulmasına ve tapuya tesciline, fen bilirkişisinin rapor ve krokisinin kararın eki sayılmasına, karar kesinleştiğinde mahkeme veznesine depo ettirilen toplam 13.420,33 TL geçit hakkı bedelinden, 5.798,62 TL geçit hakkı bedelinin …….ve ……..'a tapu ve miras hisseleri oranında ödenmesine, 7.621,71 TL geçit hakkı bedelinin davalı ………..'ye ödenmesine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davalı ……….. istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararında

1. alternatife hiç değinmeyip doğrudan ziraat mühendisi bilirkişisince düzenlenen rapora istinaden hüküm kurulmasının kabul edilemez olduğunu, birinci alternatife ilişkin yeterli………………………………………………….

………………………. kararda hatalı olan bir diğer hususun da mahkeme veznesine depo ettirilen toplam bedelin davalı ………ye ödenmesine şeklindeki hükmü olduğunu, depo edilen miktarın Eylül 2022 tarihli bilirkişi raporuna göre belirlendiğini ve yatırıldığını, hükmün tarihinin ise 27/04/2023 olduğunu, mevcut ekonomi ve enflasyon göz önüne alındığında bu bedelin hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

 

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ GEREKÇE:

Dava, geçit hakkı istemine ilişkindir.

Dava dosyasının istinaf kanun yolu incelemesi HMK'nun 355. maddesi gereğince sınırlı olarak ve re'sen kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Geçit hakkı verilmesine ilişkin davalarda, bu hak taşınmaz leh ve aleyhine kurulacağından leh ve aleyhine geçit istenen taşınmaz maliklerinin tamamının davada yer alması zorunludur. Ancak, yararına geçit istenen taşınmaz paylı mülkiyete konu ise dava paydaşlardan biri veya birkaçı tarafından açılabilir.

Geçit tesisi davalarında, başlangıçta davacı tarafından öngörülemediğinden dava dilekçesinde talep edilen yer dışındaki güzergahlardan da geçit kurulması gerekebilir. Bu güzergah üzerindeki taşınmazların maliklerine dava dilekçesi ile husumet yöneltilmemiş olmasıkabul edilebilir bir yanılgıya dayandığından 6100 sayılı HMK'nın 124. maddesi gereğince dürüstlük kuralına aykırı olmayan bu taraf değişikliği talebi kabul edilerek davacının bu kişilerin harçsız olarak davaya katılmalarını sağlamasına imkan verilmelidir.

Somut olaya gelince, dosyadaki tapu kayıtlarına göre aleyhine geçit kurulan parsellerden 153 ada 19 parsel sayılı taşınmaz davalı …….'ye ait olup, taşımaz kaydında Sınırlı Sorumlu ...…….Kooperatifi lehine 13/05/2022 tarih 5568 yevmiye numaralı ipotek tesis edilmiştir. İpotek, borçlunun borcunu ifa etmemesi durumunda alacaklının üzerinde ipotek tesis edilmiş taşınmazı sattırarak satış bedelinden alacağını karşılamasını sağlayan bir sınırlı ayni haktır. Bu nedenle parsel aleyhine kurulacak geçit irtifakı ipotek lehtarını doğrudan etkileyecektir. O halde, adı geçen ipotek lehtarı sahibine dava dilekçesi tebliğ edilerek husumet yöneltilmeli, taraf teşkili tamamladıktan sonra davanın esası hakkında bir karar verilmelidir.

Ayrıca, bu tür davalar ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi nedeniyle zorunlu olarak açılmaktadır. Geçit hakkı kurulması davalarında amaç, genel yola bağlantısı olmayan taşınmazların yolla bağlantısının sağlanmasıdır. Bundan dolayı, geçit kurulurken ihtiyaç içinde olan taşınmaz kesintisiz olarak genel yola bağlanmalıdır. Buna uygulamada ''kesintisizlik ilkesi'' denilir.

Türk Medeni Kanunu'nun 747/2. maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit ihtiyacının nedeni, taşınmazın niteliği ile bu ihtiyacın nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

Uygun güzergah saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazlar bölünerek kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmamasıdır. Şayet başka türlü geçit tesisi mümkün değilse bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.

Yararına geçit kurulacak taşınmazın tapuda kayıtlı niteliği ve kullanım amacı nazara alınarak özellikle tarım alanlarında, nihayet bir tarım aracının geçeceği genişlikte (emsaline göre 2,5-3 m.) geçit hakkı tesisine karar vermek gerekir. Bu genişliği aşan bir yol verilmesinin zorunlu olduğu hallerde, gerekçesi kararda dayanakları ile birlikte gösterilmelidir.

Saptanan geçit nedeniyle yükümlü taşınmaz malikine ödenmesi gereken bedel taşınmazın niteliği gözetilerek uzman bilirkişiler aracılığı ile objektif kıstaslar esas alınarak belirlenmelidir. Bu bedel de hükümden önce depo ettirilmelidir. Geçit bedelinin belirlenmesinden sonra hüküm tarihine kadar taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek uzunca bir süre geçmiş veya bedel tespitinden sonra yörede taşınmazın değerini artıracak değişiklikler meydana gelmiş olabilir. Bu gibi durumlarda mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olmamak ve diğer tarafın hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğuracak olası davranışlarını önlemek için hüküm tarihine yakın yeni bir değer tespiti yapılmalıdır.

Kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanununun 748/3 ve 1012. maddesi ile Tapu Sicil Tüzüğü'nün ''İrtifak hakları ve taşınmaz yükünün tescili'' başlıklı 30. maddesi gereğince